აქტიური მოსმენა: როგორ გავიგოთ ერთმანეთი პასუხის მომზადების გარეშე
მოსმენა მხოლოდ დუმილი არ არის. აქტიური მოსმენა ადამიანს აგრძნობინებს, რომ მისი გამოცდილება დავინახეთ, მაშინაც კი, როცა ყველაფერში არ ვეთანხმებით.
Vivida Editorial
ხშირად საუბრისას სიტყვებს ვისმენთ, მაგრამ გონებით უკვე პასუხს ვამზადებთ. ვეძებთ სუსტ არგუმენტს, საკუთარ მაგალითს ან სწრაფ გამოსავალს. შედეგად მეორე ადამიანი ბევრს ამბობს, თუმცა ბოლოს მაინც გრძნობს, რომ ვერ გაიგეს.
აქტიური მოსმენა თანხმობას არ ნიშნავს. ის არის მცდელობა, დროებით გადავდოთ საკუთარი ვერსიის დაცვა და ზუსტად გავიგოთ, რა განიცადა სხვამ, რას ანიჭებს მნიშვნელობას და რა სჭირდება ამ საუბარში.
მოუსმინე სამ დონეზე
პირველი დონე სიტყვებია: რა მოხდა? მეორე — ემოცია: როგორ იმოქმედა ამან ადამიანზე? მესამე — საჭიროება ან მნიშვნელობა: რატომ არის ეს მისთვის მნიშვნელოვანი?
მაგალითად, ფრაზის „დამაგვიანდა და აღარ დამელოდე“ უკან შეიძლება იდგეს არა მხოლოდ ფაქტი, არამედ წყენა და სურვილი, რომ ურთიერთობაში გათვალისწინებულად იგრძნოს თავი.
გამოიყენე ასახვა და არა დაკითხვა
ასახვა მოკლედ აერთიანებს მოსმენილს: „როგორც ვხვდები, ყველაზე მეტად ის გატკინა, რომ გადაწყვეტილება შენ გარეშე მივიღე“. შემდეგ შეგიძლია ჰკითხო: „სწორად გავიგე?“
ეს ფორმა ადამიანს აძლევს საშუალებას, დაგეთანხმოს ან შეგისწოროს. მიზანი მისი გონების გამოცნობა არ არის; მიზანია ჰიპოთეზის შემოწმება.
კითხვები, რომლებიც საუბარს ხსნის
- „ამ სიტუაციაში ყველაზე რთული რა იყო?“
- „რას ისურვებდი, რომ მაშინ გამეგო?“
- „ახლა მოსმენა გჭირდება თუ გამოსავლის ერთად ძებნა?“
- „რა ნაწილი დამრჩა გაუგებარი?“
ბოლო კითხვა განსაკუთრებით სასარგებლოა, რადგან გვახსენებს: სრული სურათი პირველივე მოყოლით იშვიათად ჩანს.
ნუ იჩქარებ დამშვიდებას
ფრაზები „არ ინერვიულო“, „ყველაფერი კარგად იქნება“ ან „სხვებს უარესად აქვთ“ კეთილი განზრახვით ითქმის, მაგრამ შეიძლება გამოცდილება შეამციროს. ხშირად უკეთესია: „ვხედავ, რომ ეს მართლა მძიმე იყო“.
ემოციის აღიარება არ ნიშნავს, რომ სიტუაციის ყველა ინტერპრეტაციას ეთანხმები. შეგიძლია თქვა: „ვხვდები, რატომ გეწყინა, მიუხედავად იმისა, რომ იმ მომენტში სხვაგვარად დავინახე“.
მოითხოვე იგივე სივრცე შენთვისაც
აქტიური მოსმენა ცალმხრივი მომსახურება არ არის. როცა ადამიანს მოუსმენ, შეგიძლია სთხოვო: „ახლა მინდა ჩემი გამოცდილებაც გითხრა; შეგიძლია რამდენიმე წუთით უბრალოდ მომისმინო?“ ურთიერთგაგება იქმნება, როცა ორივეს ხმა ეტევა.
მოსმენის მიზანი საუბრის მოგება კი არა, ისეთი სურათის შექმნაა, სადაც ორივე ადამიანის გამოცდილება ჩანს.
10-წუთიანი პრაქტიკა
ერთმა ადამიანმა ხუთი წუთი ისაუბროს, მეორემ კი მხოლოდ მოსმენილი ასახოს და დამაზუსტებელი კითხვები დასვას. შემდეგ როლები გაცვალეთ. ბოლოს თითოეულმა დაასახელოს ერთი რამ, რაც აქამდე არ ესმოდა.
თუ საუბარი შეურაცხყოფაში, მუქარაში ან განმეორებით დამცირებაში გადადის, აქტიური მოსმენა უსაფრთხოების საზღვრებს ვერ ჩაანაცვლებს. ასეთ დროს პაუზა და მხარდაჭერის ძებნა უფრო მნიშვნელოვანია.
დაძაბული საუბრის შემდეგ კავშირის აღდგენაზე წაიკითხე როგორ აღვადგინოთ კავშირი კონფლიქტის შემდეგ.
ეს სტატია განკუთვნილია საგანმანათლებლო და თვითრეფლექსიის მიზნებისთვის და არ ცვლის პროფესიონალურ ფსიქოლოგიურ ან სამედიცინო დახმარებას.
